เล่ม 9 ติดกับ

ขยับหมาก

ตอน 2

อังกฤษไม่มีวันทำใจได้ที่เห็นรัสเซียยังคงอยู่ได้และยังอยู่ดี ทฤษฏีครูแมค (Mac) เกี่ยวกับยูเรเซีย(Eurasia) มันยังหลอนอยู่… ผมไม่เล่าซ้ำแล้ว หาอ่านเอาแล้วกัน อยู่ในนิทานสารพัดเรื่อง

รายงานการวิเคราะห์ของแชตธัม เฮาส์ (Chatham House) เรื่อง Russia Challenge รัสเซียกำเริบ ที่เพิ่งออกมานี่ แทบจะเดาได้ว่า เขียนว่าอะไร …มันเหมือนกับเขียนวิเคราะห์จิตใต้สำนึกของอังกฤษ…มากกว่าการเขียนวิเคราะห์ รัสเซีย

ถังขยะแชตธัม เฮาส์ (Chatham House) บรรยายสรุปว่า

“บทวิเคราะห์เรื่อง Russia Challenge นี้ ทำขึ้นจากการเฝ้ามองพฤติกรรมของรัสเซียตั้งแต่หลังสง ครามเย็นจนถึงปี ค.ศ.2003 ซึ่งประเทศต่างๆคิดว่า รัสเซียใหม่อาจเข้ามาอยู่ใน ระบบของยุโรปได้ ในฐานะตัวแสดงที่สร้างสรรค์ และไม่เป็นอันตราย แต่หลังจากนั้น ความเห็นดังกล่าวค่อยๆเปลี่ยน ไป และในที่สุดก็มีความเห็นพ้อง สรุปกันว่า จากพฤติกรรมต่างๆของรัสเซียเอง ทำให้เห็นว่า… รัสเซียไม่เหมาะที่จะเป็นหุ้นส่วนและมิตรด้วยเลย partner and ally ความแตกต่างของรัสเซียมีมากเกินกว่าที่จะสามารถมีผลประโยชน์ร่วมกัน… “

เขียนแบบนี้ แถวบ้านผมเขาแปลสั้นๆ ว่า “กูไม่คบมึง กูไม่ชอบมึง”

“ความแตกต่างที่พวกตะวันตก “ทน” รัสเซียไม่ได้ที่สำคัญ คือ:

1. นโยบาย “new model Russia” ของปูติน เป็นนโยบายที่ตั้งใจ “เป็นอิสระ” ที่จะไม่เข้ากับใครและ ไม่ขึ้นกับใคร

2. ปูตินไม่เปิด “ทางเลือก” ให้กับผู้อื่นหรือเปิดอย่างแคบมาก

3. ปูติน ใช้พรรคพวกในการควบคุม ทั้งด้านเศรษฐกิจ และความมั่นคง ทำให้ “ใครเข้ามาแทรกยาก“ 

4. รัสเซีย ยากจนและเศรษฐกิจกำลังถดถอยแต่ยังดัน “เพิ่มงบประมาณด้านกำลังอาวุธ”

5. การคว่ำบาตรรัสเซียจากเรื่องยูเครน “ไม่เพียงพอให้รัสเซียถอย” จากยูเครน ตรงกันข้ามกลับเป็นทางออกให้รัสเซียนำมาอ้างว่า เรื่องคว่ำบาตร เป็นต้นเหตุของความล้มเหลวทางเศรษฐกิจของรัสเซีย แต่เรื่องคว่ำบาตรก็ยังเลิกไม่ได้ และการเผชิญหน้าก็ยังมีอยู่ต่อไป

6. เทคนิคที่รัสเซียใช้คือ สร้างความไม่เป็นมิตรกับเพื่อนบ้าน การขู่ว่าจะตัดการส่งพลังงาน การทำสงครามไซเบอร์ในรูปแบบต่างๆ และที่รัสเซียใช้บ่อยที่สุดคือ ทำให้ข้อขัดแย้งยืดเยื้อ เป็นปัญหาอยู่ตลอดเวลา หรือ “แช่แข็งไว้” เพื่อหวังผลประโยชน์ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

7. รัสเซียพยายามอย่างยิ่งยวด ที่จะสร้างให้ตัวเอง “เท่าเทียม” กับอเมริกา และทำทุกอย่างเพื่อให้ถึงเป้าหมายนั้น โดยไม่คำนึงว่า จะสร้างผลกระทบกับใครอย่างไรบ้าง …”

ตกลงเรื่องต่างๆ ที่อังกฤษบอกว่า “ทน” รัสเซียไม่ได้นี่ แปลง่ายๆว่า เพราะ “สั่ง” รัสเซียไม่ได้และเป็นเรื่องที่พวกตะวันตกยังแก้ลำรัสเซียไม่ได้ จึง”ทน” รัสเซียไม่ได้ใช่ไหม

สำหรับผม หัวข้อทนไม่ได้ นี่น่าจะถือเป็นคำชมนะ น่าจะทำให้รัสเซียชอบใจ เหมือนได้ยินคำสารภาพ ของฝ่ายที่กำลังเสียแต้ม ฮา

ข้อเสนอแนะของถังขยะ

แม้ว่าพวกตะวันตกจะประเมินรัสเซียในบางเรื่องต่างกันบ้าง แต่ทั้งหมดเห็นพ้องกันว่า… รัสเซียไม่มีทางมาเป็นส่วนหนึ่งยุโรป…ตามกฎเกณฑ์ กติกาที่ยุโรปใช้อยู่ ยกเว้นแต่รัสเซียจะมีการเปลี่ยนแปลงทิศทางของประเทศ ตั้งแต่พื้นฐานและการเปลี่ยนแปลงต้องมาจากภายในรัสเซียเอง ดังนั้นพวกตะวันตกจะ ต้องร่วมมือกันคิดอย่างจริงจัง ถึงยุทธศาสตร์ที่จะใช้กับรัสเซีย ซึ่งจะต้องใช้มุมมองเดียวกันทั้ง ทรานสแอตแลนติกและยุโรป โดยเฉพาะ ต้องมองรัสเซียจากพฤติกรรมของรัสเซียเอง ไม่ใช่มองแบบง่ายๆ หรือจากการเล่ากันต่อๆ มา…

Policy must be based on the evidence of Russia’s behavior, not on convenience or fashionable narratives…

การร่วมมือของพวกตะวันตก อย่างเข้มงวดจริงจัง เป็นเรื่องสำคัญที่จะทำให้เกิดผลสำเร็จ ผู้ที่จะเป็นตัวหลัก ในการทำงาน จะต้องมีแนวทางเดียวกัน และทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิด…”

โอ้โห อันนี้ มันฟ้องตัวเองว่า ไม่มีเอกภาพเท่าไหร่ในพวกตะวันตก แถมแดกใครครับ ที่มองรัสเซียแบบง่าย สงสัยจะเป็นฝรั่งเศส คุณลุงโอลอง เพื่อนผม มังนะ เห็นแอบไปจี๋จ๋ากับคุณน้องปูตินบ่อยๆ

เป้าหมายทางยุทธศาสตร์สำหรับตะวันตก ที่ถังขยะเสนอ

“1. ยับยั้งการรุกรานของรัสเซียกับประเทศเพื่อนบ้านในยุโรป แต่อย่าทำโดยไม่มีทางออกเผื่อไว้ หากสถานการณ์เปลี่ยนเช่น ปูตินร่วงไป หรืออาจมีหัวหน้าคนใหม่ของรัสเซียที่อยากคบกับตะวันตกก็ได้ ถ้าเศรษฐกิจของรัสเซียไปไม่รอด และการคบกับจีนอาจมีต้นทุนสูงเกินไป ถ้าจีนโตขึ้นเรื่อยๆ รัสเซียอาจอยากกลับมาอยู่กับยุโรปอีกก็เป็นได้”

…แปลว่า มีแผนจะจัดการเอาคุณพี่ปูตินของผมเก็บลงกล่อง….ขณะเดียวกันก็เสี้ยมเรื่องอาเฮียเสียหน่อย…

“2. ต้องเสริมสร้างเกียรติภูมิของยุโรป ด้านการรักษาความมั่นคงใหม่ โดยเฉพาะแต่ละประเทศต้องดูแลรักษาเขตแดนของตัวเองได้ และตัดสินใจเกี่ยวกับอนาคตของประเทศตัวเองได้”

…แปลว่า ยุโรปอ่อนระทวย ดูแลตัวเองไม่ได้ แหม ชาวเกาะใหญ่เท่าปลายนิ้วก้อยฯนี่เก่งนะ เรือดำน้ำรัสเซียโผล่ใกล้บ้านตัวเองหลายที ทำอะไรเขาไม่ได้เลยแต่ด่าคนอื่นแทน…

“3. ต้องพยายามหาทางที่จะสื่อสารกับคนรัสเซียว่า ในระยะไกล การอยู่ร่วมกับยุโรปเป็นผลดีกับรัสเซียมากกว่า”

…มาแล้ว โรงงานฟอกย้อม..

“4. หาทางที่จะหารือกับจีนและประเทศที่เป็นอดีตรัฐของรัสเซีย ให้พิจารณานโยบายของรัสเซีย ว่า จะเป็นปัญหาต่อไปอย่างไร บางประเทศมีปัญหาในการมองรัสเซียด้านเดียว”

…อันนี้ เป็นรายการ เสี้ยม…

“5. ให้เตรียมพร้อม สำหรับความวุ่นวาย และโอกาสที่จะเกิดขึ้น จากการเปลี่ยนตัวผู้นำของรัสเซีย”                  

…ข้อนี้น่าสนใจมาก… คิดจะทำอะไรหรือครับ…

“6. ต้องพยายามแย่งรัสเซียและชาวรัสเซียมาจากปูติน สิ่งที่พวกตะวันตกกำลังทำอยู่โดยการไม่สนใจ ไม่ยุ่งกับรัสเซีย กลายเป็นการส่งเสริมให้รัสเซียตกอยู่ในมือปูตินหนักขึ้น”

…สร้างกระบวนการแย่งประชาชน แผนแบบโรเนียว ใช้มันทุกที่…

นโยบายที่ถังขยะเสนอว่า ต้องทำอย่างเฉพาะเจาะจง:

“1. สร้างยูเครนให้เข้มแข็ง ดูแลตัวเองได้ ถ้าเอายูเครนไม่อยู่ ยุโรปตะวันออกเซหมด และเพิ่มความผยองให้กับรัสเซีย ทำให้โอกาสที่จะ “เปลี่ยน” รัสเซียริบหรี่ลงไปด้วย”

“2. ประเทศที่เป็นอียูตะวันออก ต้องปรับปรุงให้เป็นเครื่องมือสำคัญของอียู และต้องพร้อมที่จะมีการปฏิรูปทางด้านการเมืองและเศรษฐกิจอย่างจริงจัง”

“3. การคว่ำบาตรรัสเซียจะมีผลต่อเมื่อคว่ำ “นาน” และ “แรง” การคว่ำบาตรจากกรณียูเครน ปลดให้ง่ายๆไม่ได้ และการจะยกเลิกการคว่ำบาตรโดยเอาไปโยงกับการทำ Minsk Accord เป็นเรื่องที่ไม่เข้าท่าที่สุด”

“4. พวกตะวันตก ต้องไม่กลับไปทำการค้ากับรัสเซียอย่างเดิม do business as usual จนกว่าเรื่องยูเครนจะจบ ด้วยการที่รัสเซียยอมทำตามภาระ ความรับผิดชอบ ตามกฎหมายสากล international legal obligations”

“5. นโยบายด้านพลังงานของอียู ต้องมีเป้าหมายที่จะตัดอำนาจการต่อรองของรัสเซีย ออกไปจากตลาดพลังงาน ไม่ใช่แค่ตัดการส่งพลังงานให้ยุโรป ดังนั้นการยกเลิกโครงการ South Stream pipeline เป็นเรื่องต้องทำและแผนการที่รัสเซียกำลังสร้าง “energy island” ในยุโรป ต้องไม่ให้สำเร็จ”

…มาแล้ว เรื่องกรีซ/ตุรกี…

“6. พวกตะวันตก ต้องลงทุนในการใช้สื่อเป็นยุทธศาสตร์ตอบโต้ กับการอวดอ้างที่ผิดๆของเครมลิน ต้องทำทั้งระดับประเทศ ผ่านอียูและนาโต้ ร่วมมือกัน ต้องสร้างช่องทางที่จะเข้าถึงชาวรัสเซียทั่วไป โดยผ่านการศึกษา และสัมพันธ์ด้านบุคคลอย่างต่อเนื่อง และยั่งยืน”

…โรงงานฟอกย้อม เตรียมหาสีได้แล้ว…

“7. นาโต้ ต้องสร้างผลงานว่า สามารถยับยั้งการรุกรานได้ โดยเฉพาะต้องแสดงให้เห็นว่า การจำ กัดการรุกราน ที่คลุมเครือ หรือมาหลายรูปแบบ เป็นเรื่องที่นาโต้จัดการได้อย่างไม่มีปัญหา”

…อายแทน นาโตจัง อย่าด่าตรงนักซิพี่…

“8. นาโต้ ต้องซ่อมชื่อเสียงที่เคยมีว่า สามารถยับยั้งการรุกราน ที่มาในรูปแบบธรรมดา ให้ได้อย่างเร่ง ด่วน ไม่เช่นนั้นจะทำให้รัสเซียฉวยโอกาส สร้างและซ้อมเป้ามากขึ้น”

…แสดงว่า นาโต ลุ้นไม่ขึ้นแล้ว….

“9. แต่ละประเทศในอียู อียูเอง รวมทั้งกองกำลังเสริมจากภายนอก External Action Service

จำเป็นที่จะต้องกลับมาวิเคราะห์ และทำความเข้าใจ กับความเป็นไปของรัสเซีย และประเทศเพื่อนบ้านเสียใหม่ ความเข้าใจที่ถูกต้อง จะช่วยนำมาใช้เป็นข้อมูลให้การวางนโยบาย”

…นโยบาย 9 ข้อ นี่ผมชอบจัง เหมือนคำสารภาพอีกแล้ว คุณพี่ปูติน อ่านแล้วก็คงหัวร่อในคอ นี่เจาะ จงไปที่อียู โดยเฉพาะอียูตะวันออกกับนาโต้ ล้วนๆ ให้เห็นว่า “ถ้า” รบกัน อียูกับนาโต้ ไม่มี ทางต้านรัสเซียอยู่หรอก… การบ้านเพียบเลย จะทำทันไหมครับ…

“…การดำเนินการตามเป้าหมายดังกล่าวข้างต้น จะทำให้พวกตะวันตก เตรียมตัวในการรับมือกับสัม พันธภาพกับรัสเซีย ที่นับวันมีแต่ “จะเลวลง” และใครที่คิดว่าคุยกับปูตินก็ยังดีกว่า เพราะผู้นำรัสเซียคนใหม่อาจแย่กว่า นั้น… คิดแบบนั้น มีแต่จะนำแต่ความล้มเหลวมาให้ตัว ไม่ว่าผู้นำรัสเซียคนใหม่จะเป็นใคร ปูตินจะอยู่ต่อไปอีก หรือ “ไปก่อนเวลา” prematurely replaced มันก็สร้างความกระทบ กระ เทือนไปทั่วทั้งนั้นแหละ

18 เดือนที่ผ่านมา พิสูจน์ให้เห็นข้อสรุปว่า การมองรัสเซียในแง่ดี ไม่ใช่ยุทธศาสตร์ที่ถูกต้อง…”                          

จบได้แรงนะ…น่าสงสัยว่า ไม่ใช่แค่ อียู นาโต้ ที่ต้องปรับปรุง ผู้รับตัวจริงที่การวิเคราะห์นี้ ต้องการจะส่งไปถึง… น่าจะเป็น พณฯใบตองแห้งของอเมริกาเสียมากกว่า ที่มีแนวคิดว่า รัสเซียอยู่ไกลบ้านอเมริกาเกิดอะไรขึ้นมา นาโต้และยุโรปรับไปก่อน แถมฯพณฯ ใบตองแห้ง ยังเปลี่ยนนโยบาย โยกกำลัง จากแอตแลนติก ไปเพิ่มให้ทางแปซิฟิกมากกว่า

เพราะตอนนั้นเริ่มปอดแหกอาเฮีย และแม้อเมริกาจะใช้วิธีการคว่ำบาตรรัสเซียอย่างเต็มพิกัดแล้ว แต่ในสายตาของอังกฤษ การดำเนินการของอเมริกาต่อรัสเซีย โดยเฉพาะการประเมินปูตินเบาไปนั้น น่า จะไม่พอรับมือรัสเซีย ยังไม่ถึงใจอังกฤษ ที่มองเห็นและประทับตราให้รัสเซียเป็นศัตรูถาวร

แล้วจริงๆ อเมริกามีแผนอะไรเตรียมไว้ให้รัสเซียอีกหรือไม่ หรือประเมินคุณพี่ปูตินของผม… เบาเท่าปุยนุ่น