คงจำกันได้ อิหร่านพบน้ำมันตั้งแต่ยังใช้ชื่อประเทศว่าเปอร์เซีย ตั้งแต่ปี ค.ศ.1908 อังกฤษไม่มีน้ำมันของตนเอง กลิ่นน้ำมันมันแรงเกินห้ามใจ อังกฤษจึงบุกเข้าไปในอิหร่าน และบังคับให้อิหร่านให้สัญญาสัมปทานกับ Royal Dutch Shell ซึ่งรัฐบาลอังกฤษถือหุ้นร่วมอยู่ด้วย

วันดีคืนดี ปี ค.ศ.1944 คนรักชาติ ชื่อนายโมฮัมหมัด มอสซาเดก (Mohammad Mossadegh) ทนไม่ไหว ลุกขึ้นเสนอให้อิหร่านออกกฎหมาย ห้ามเจรจาขายน้ำมันกับบริษัทต่างชาติ (สมันน้อยอ่านเรื่องอิหร่าน หลายหนหน่อยนะ เผื่อต้องใช้) อังกฤษโมโหจนหน้ามืด ยกทัพบุกเข้าไปในอิหร่านต่อสู้กันอยู่พักใหญ่ ค.ศ.1948 อังกฤษก็ถอนทัพออกมา แต่บอกว่า ประเทศยูอยู่ในความควบคุมของไอแล้วนะ ผ่านการควบคุมโดย Anglo Iranian Oil Company แหล่งน้ำมันอิหร่าน ซึ่งถือว่าเป็นแหล่งใหญ่ที่สุดในโลกขณะนั้น เออ ! หน้าด้านๆ แบบนั้นแหละ

ระหว่างการต่อสู้ ปี ค.ศ.1947 รัฐบาลอิหร่านกระซิบเบาๆ บอกอังกฤษว่า นายท่าน เวเนซูเอลา (Venezuela) ที่เขาทำสัญญากับ Standard Oil น่ะนะ เขาให้ส่วนแบ่ง 50:50 นะ

นายท่านฉุนขาด… บังอาจมาก เราไม่ตกลง… คุณมอสซาเดก แกก็อดทน รอไว้ก่อนวันหน้ายังมี ก็รบแพ้เขานี่ แล้วแกก็ตัดสินใจเข้าสู่การเมือง

เมื่อได้เป็นผู้แทน คุณมอสซาเดก ก็พยายามอภิปรายหว่านล้อมสภา จนสภามีมติให้ไปเจรจาขอส่วนแบ่ง 50:50 กับอังกฤษต่อ

อังกฤษปฏิเสธเหมือนเดิม แต่คราวนี้โลกมันคงหมุนกลับทาง คุณมอสซาเดกได้เป็นนายกรัฐมนตรี งานแรกที่คุณมอสซาเดก ทำคือ ยึดคืนบริษัท Anglo Iranian Oil Company (คนเล่านิทานขอสดุดี) โดยยอมจ่ายค่าเสียหายให้อังกฤษ (สุภาพบุรุษมาก) แต่อังกฤษไม่เป็นสุภาพบุรุษด้วย กลับใช้วิธีขี้แพ้ชั้นเลวตอบโต้

อังกฤษใช้วิธีคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจอิหร่านทันที (Economic Sanction) และห้ามการซื้อขายน้ำมันกับอิหร่าน (Oil Embargo) นอกจากนี้ ทรัพย์สินของอิหร่าน ที่ฝากอยู่ในธนาคารอังกฤษถูกอายัด ค่ายน้ำ มันฝั่ง Anglo–American ต่างสนับสนุนมาตรการคว่ำบาตรของอังกฤษ เศรษฐกิจอิหร่านก็พังทลาย จากที่มีรายได้จากขายน้ำมัน ในปีค.ศ.1950 จำนวน 400 ล้านเหรียญ เหลือเพียง 2 ล้าน (อ่านว่าสองล้าน) เหรียญในปีค.ศ.1951!

มันโหดเหี้ยม จริงๆ น้ำมันก็ของเขา อยู่ในบ้านเขา พอเขาไม่ยอมให้โกงต่อไป มันก็ใช้อำนาจข่มขู่

มันไม่ใช่แค่นั้น อเมริกาช่วยส่งนักจัดรายการยี่ห้อ CIA บวก SIS ของอังกฤษ (หรือที่รู้จักกันในชื่อ MI6 ที่สายลับ 007 สังกัดน่ะครับ) เข้าไปร่วมกระชับวงล้อม ผลคงเดากันออก คุณมอสซาเดกถูกไล่ออกจากตำแหน่ง และมีการอุ้มพระเจ้าชาห์ เรซ่า ปาห์เลวี (Shah Reza Pahlavi) เข้ามาในตำแหน่งผู้ปกครองประเทศแทนการคว่ำบาตรยกเลิก หงายบาตรรับเงินต่อไป อเมริกาและอังกฤษก็ได้เข้าไปทำการค้าควบ คุมเหมือนเดิม ผ่านไป 30 ปีวงจรอุบาทว์ก็กลับมาใหม่ โดยคนกำกับการแสดงรายเก่า นักจัดรายการยี่ห้อเก่า แต่เหยื่อเปลี่ยนจากคุณมอสซาเดกเป็นพระเจ้าชาห์

เฮ้อ! โลกมันเป็นอย่างนี้แหละ น้ำมันมันมีค่าถึงขนาดนี้เชียวหรือ เรามาพากันรณณรงค์ใช้น้ำมันหมู หรือน้ำมันมะพร้าวกันดีไหม สมันน้อย พวกมันจะได้ไม่ยุ่งกับเรา 555

เรื่องของอิหร่านไม่จบง่ายๆ อังกฤษพยายามทำเป็นลืมเรื่อง 50:50 กับอิหร่าน แต่มันก็มีคนมากระตุก ทำให้โลหิตกระอักขึ้นมาใหม่

ประมาณปี ค.ศ.1957 มีบริษัทน้ำมันอิตาเลี่ยนเกิดขึ้นมาใหม่ ชื่อ Azienda Generale Italiana Petroli ชื่อยาวจัง แต่ที่เรารู้จักเขาในนาม AGIP น่ะ ผู้ก่อตั้งชื่อ เอนริโก้ แมตเตย์ (Enrico Mattei) คุณแมตนี้ ไม่ธรรมดา แกพยายามหาแหล่งน้ำมันให้ประเทศแก แต่ไม่สำเร็จเพราะตอนที่ Anglo American คว่ำบาตรอิหร่าน คุณแมตแสดงความไม่เห็นด้วย แน่นอนแกย่อมถูกขึ้นบัญชีดำไว้ คุณแมตไม่ย่อท้อ พยายามเดินเรื่องให้มีการออกกฎหมายใหม่ และในที่สุดอิตาลี ก็ตั้งบริษัทน้ำมันแบบรัฐถือหุ้นร่วมด้วยชื่อ Ente Nazionale Idrocarburi (ENI) โดยมี AGIP เป็นบริษัทลูก

แล้วคุณแมตก็เดินเข้าไปขอเจรจาขุดเจาะน้ำมันกับอิหร่าน โดยเสนอส่วนแบ่งให้อิหร่าน 75 และผู้ขุดเอา 25 มันกลับทางจากที่อิหร่าน ได้อยู่จากอังกฤษ เป็นไปได้ยังไง ขืนปล่อยให้เป็นอย่างนี้ มันก็เอาอย่างกัน พวกเราก็รวยน้อยลงซินะ พวกนายท่านต่างไม่พอใจ… เรื่องนี้ต้องจบ เข้าใจไหม

คุณแมตบอกมันไม่เกี่ยวอะไรกับเขานี่ เขาไม่เข้าใจและไม่สนใจ เขาจึงเดินหน้าต่อ เหมือนท้าทายบริษัทยักษ์ใหญ่ทั้งหลายหนักเข้าไปอีก ด้วยการเข้าไปติดต่อกับแหล่งน้ำมันในประเทศที่เคยเป็นอาณานิคมของนายท่าน ด้วยเงื่อนไขที่ดีกว่านายท่านแบ่งมาให้….(เฮ้อ ! อยากได้คุณแมตเตย์ (Mattei) พันธุ์ไทยสักคน)

ปี ค.ศ.1960 คุณแมต ได้กระทำการชนิดที่นายท่านบอกว่า พอกันที มันไม่ใช่แค่หยามหน้าเราแล้วนะ แต่มันกำลังเหยียบหน้าเรา เพราะคุณแมต เข้าไปเจรจากับโซเวียดเจ้าของแหล่งน้ำมัน ที่นายท่านโคตรรวยทั้งหลายอยากได้แต่ไม่ได้น่ะ เขาทำสัญญาตกลงซื้อน้ำมันดิบปีละ 2.4 ล้านตันจากโซเวียดเป็นเวลา5 ปี โดยไม่ต้องจ่ายเป็นเงิน แต่ตกลงจะสร้างท่อส่งน้ำมันที่โซเวียดอยากได้หนักหนาแทนให้ มันจะเป็นท่อส่งน้ำมันที่เป็นเครือข่ายการส่งน้ำมัน ระหว่างรัสเซียไปยัง เชคโกสโลวาเกีย โปแลนด์ และฮังการี 

จำนวน 15 ล้านตันต่อปี เมื่อเสร็จสมบูรณ์

หลังจากทำสัญญาได้ 1 เดือน คุณแมตก็ตาย ตายจริงๆ ครับ เนื่องจากเครื่องบินส่วนตัวตก หลังจากขึ้นบินไปไม่นาน… เล่นกันแรงจริงๆ

สัญญาที่คุณแมตสร้างประวัติศาสตร์ไว้ มีกับอิหร่าน รัสเซีย โมรอคโค ซูดาน แทนซาเนีย กานา อินเดีย และอาร์เจนตินา แน่นอนสัญญาเหล่านี้ ทำให้พวกโคตรรวย นายท่านทั้งหลาย กลายเป็นผู้ร้ายแทนผู้ดี