เล่ม 8 ‘สู้ ’ 

หมากรุก

ตอน 3 กล่องดวงใจ

ก่อนจะเข้าไปถึงยุทธศาสตร์ หรือแผนเดินหมากของแต่ละฝ่าย เรามาทำความรู้จักกับบริเวณที่เป็นส่วนสำคัญของการสร้างยุทธศาสตร์ของทั้ง 2 ฝ่าย ในช่วงประมาณ 25 – 30 ปีที่ผ่านมา นั่นคือบริเวณที่ครูแมค เรียกว่า “Heartland” หรือที่ผมเรียกว่า “กล่องดวงใจ” ของผืนแผ่นดินอันกว้างใหญ่ ที่ครูแมคเรียกว่า “World Island”

“Heartland” หรือ กล่องดวงใจ ในปัจจุบันคือ บริเวณที่เป็นรัสเซีย เอเซียกลาง (บางทีเรียกกันว่า บอลข่าน) และคอเคซัส

ส่วนใหญ่เรารู้จักรัสเซียกันดีแล้ว รัสเซียเป็นประเทศที่มีบริเวณกว้างใหญ่ที่สุดในโลก มีเขตแดนติดต่อกับเพื่อนบ้านถึง 14 ประเทศ แต่เรารู้จักเอเซียกลางและคอเคซัสน้อยมาก ทั้งที่ 2 บริเวณนั้น เป็นส่วนสำคัญของกล่องดวงใจ และเป็นสาเหตุใหญ่ ที่ทำให้ส่วนอื่นในโลก สะเทือนและวุ่นวายไปหมด

เอเซียกลาง เคยเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต เมื่อสหภาพล่มสลายในปี ค.ศ.1991 ประเทศที่อยู่ในเอเซียกลาง ก็ทยอยกันประกาศอิสรภาพ เกิดประเทศใหม่ 5 ประเทศคือ คาซัคสถาน (ที่มีบริเวณกว้างใหญ่ที่สุด) คีร์กิสถาน ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน และอูซเบกิซสถาน นอกจากเรียกเอเซียกลางแล้ว บางทีก็เรียกกันว่า บอลข่าน หรือเรียกกันว่า “ท้องน้อย” (soft under belly) ของรัสเซีย ผมว่าชื่อหลังนี้ ทำให้เห็นความหมาย และความสำคัญของเอเชียกลางได้ชัดดี

เอเซียกลาง ครอบคลุมเนื้อที่ ตั้งแต่บริเวณทะเลสาบแคสเปียน ยาวไปจนถึงเขตแดนของจีน และลงล่างมาชนอิหร่าน ยาวออกขวาไปถึงปากีสถาน

เอเซียกลางเป็นแหล่งรวมของสารพัดเผ่าพันธุ์ ตั้งแต่เปอร์เซีย เติร์ก จีน สลาฟ รัสเซีย ฯลฯ นับถือศาสนาต่างๆ มีทั้ง มุสลิม คริสเตียน ยิว ฮินดู และพุทธ

ส่วนสำคัญของเอเซียกลางคือ บริเวณที่เรียกว่า คอเคซัส Caucasus เป็นดินแดนอยู่ระหว่างทะเลดำกับทะเลสาบแคสเปียน บริเวณนี้มีชนกลุ่มน้อยประมาณ 50 กลุ่ม มีภาษาพูดหลากหลาย แต่ภาษากลางที่ใช้สื่อสารกันคือ ภาษาของชาวอาเซอร์ไบจัน (Azerbaijan) กับ อาร์เมเนีย (Armenia)

คงมีคนรู้จักอาเซอร์ไบจันน้อยมาก บางคนคงแทบไม่เคยได้ยินเลย แต่เชื่อไหมครับว่า มีหอการค้า ระหว่างอเมริกากับอาเซอร์ไบจัน ตั้งแต่ประมาณปี ค.ศ.1995 แล้วนะ และหอการค้ารายนี้ มันคงสำคัญมาก ถึงกับต้องมีท่านประธานหอ กรรมการ และที่ปรึกษาอย่างเช่น ไอ้เหยี่ยวกระหายเลือด ดิ๊ก เชนี่ อดีตรองประธานาธิบดี สมัยคาวบอยบุช, เจมส์ เบเกอร์ ที่ 3 อดีต รมต. ปท. ซึ่งเป็นที่ปรึกษาของตระกูลบุช, ไอ้แสบหนึ่ง เฮนรี่ คิสซิงเจอร์, เบรนท์ สโควครอฟ และแน่นอนที่ขาดไม่ได้คือ ไอ้แสบสอง ซบิกเนียฟ เบรซินสกี้ (Zbigniew Brzezinski) …ที่อาจจะแสบกว่า ไอ้แสบหนึ่ง

น่าสนใจนะครับ ไอ้พวกนี้จับกลุ่มคิดจะทำอะไร ไม่เคยเป็นเรื่องดี

คอเคซัส โดยเฉพาะตรงบริเวณทะเลสาบแคสเปียน เป็นบริเวณที่มีแหล่งพลังงาน อุดมสมบูรณ์มหาศาล เป็นอันดับสามของโลก น่ากินอย่างบอกไม่ถูก ที่สำคัญน้อยคนจะมีโอกาสเข้าไปกิน ท้องน้อยของรัสเซีย มีเสน่ห์รุนแรงเหลือเกิน

อาเซอร์ไบจัน ที่อยู่ในบริเวณคอเคซัส และคาร์ซัคสถานที่อยู่ตรงกลางท้องน้อย มีทางเข้าไปสู่แหล่งน้ำมันในทะเลสาบแคสเปียน ส่วนเติร์กเมนิสถาน และอุซเบกิสถาน อีก 2 ประเทศ ที่อยู่บริเวณท้อง น้อยเหมือนกัน มีแหล่งก๊าซมหึมา ที่เขาว่า อาจจะใหญ่ที่สุดในโลก นอกจากนี้ ท้องน้อยเสน่ห์แรง ยังเต็มไปด้วยแร่ธาตุสำคัญเช่น ยูเรเนียม ทองคำ ทองแดง แมงกานีส ทังสเตน และสังกะสี เสน่ห์แรงอย่างนี้ ก็คงมีแต่คนอยากจะเป็นเจ้าของท้องน้อยของรัสเซีย

อเมริกา เริ่มศึกษาเกี่ยวกับท้องน้อยของรัสเซีย อย่างน้อย ก็ตั้งแต่ช่วงปี ค.ศ.1992 เรียกว่า พอสหภาพโซเวียตแตกสลายหมาดๆ ยังเอาธงลงจากเสายังไม่หมดดี อเมริกาก็เตรียมตัวเข้าไปปล้นต่อแล้ว เพราะมีเอกสารของเพนตากอน ในปี ค.ศ.1992 ระบุว่า

“…เป้าหมายแรกของเรา คือ เราต้องทำทุกอย่าง ที่จะไม่ให้มีคู่แข่งเกิดขึ้น ในบริเวณดินแดน ส่วนที่เคยเป็นสหภาพโซเวียต เรามองไปถึงการที่เราจะเข้าไปมีอำนาจปกครอง หรือครอบครองบริเวณนั้น…..และเราจำเป็น ที่จะต้องทำทุกประการ เพื่อเป็นการป้องกัน ไม่ให้อำนาจใด โดยลำพัง หรือ โดยร่วมกัน เข้ามามีอำนาจเหนือบริเวณดังกล่าว… ซึ่งมีทรัพยากรล้นเหลือ พอที่จะสร้างอำนาจในการครอบครองโลกได้ … ยุทธศาสตร์ของเรา จึงต้อง “กลับมา” เน้นที่จุดนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้มี “การเกิดใหม่” ของผู้ที่จะมีโอกาสเป็นคู่แข่งของเรา…”

และนี่น่าจะเป็นที่มาของยุทธศาสตร์ ครองโลกและปิดล้อมของอเมริกา ส่วนผู้ที่จะมีโอกาสเป็นคู่แข่งของอเมริกา ในช่วงนั้น น่าจะหมายถึงรัสเซีย ทายาทของสหภาพโซเวียต ที่เพิ่งถูกอเมริกาและพวก รุมกำจัด คือเตรียมฆ่าล้างโคตรกันเลย

ส่วน Rand National Defense Research Institute ถังความคิดด้านความมั่นคงของอเมริกา ก็สรุปทำนองเดียวกันว่า เป้าใหม่ที่อเมริกาต้องมอง (จริงๆคือ ยึด) คือ เอเชียกลาง
นอกจากนี้ เกรแฮม ฟูลเลอร์ (Graham Fuller) (จำชื่อเขาได้ไหมครับ จำไม่ได้ไม่เป็นไร แต่อย่าเพิ่งลืม
แล้วกัน ) ซึ่งเป็นอดีตหน้าหน่วยซีไอเอประจำอยู่ที่เมืองคาบุล อัฟกานิสถาน บอกว่า … เพราะบริเวณที่ตั้งของเอเซียกลาง มีความหมายอย่างยิ่ง ต่อยุทธศาสตร์ของอเมริกา การเอาเอเซียกลางมาอยู่ในความควบคุมของอเมริกา จึงเป็นเรื่องที่จำเป็น…

ส่วนไอ้คุณแสบ เบรซินสกี้ ก็เขียนไว้ใน The Grand Chess Board ตอนนึงว่า… ยูเรเซีย บอลข่าน … เป็นจุดเชื่อมสำคัญ สู่แหล่งพลังงานที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด และเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญของทั้งฝ่ายตะวัน ตก และฝ่ายตะวันออก และเป็นจุดที่อย่างน้อย 3 ใน 4 ประเทศ ที่เรียงรายกันอยู่รอบบอลข่าน คือ รัสเซีย ตุรกี อิหร่าน และจีน กำลังความสนใจในเชิงการเมืองในภูมิภาคแถบนั้น

ไอ้คุณแสบเขียนไว้ ตั้งแต่ปี ค.ศ.1997 นะครับ

ในหนังสือเล่มเดียวกัน ไอ้คุณแสบยังวิเคราะห์ไว้ด้วยว่า สงครามช่วงชิงความเป็นใหญ่ the first great war รายการแรกของศตวรรษที่ 21 จะเกิดขึ้นในแถบบอลข่าน และ 4 ปีต่อมาจากที่ไอ้คุณแสบเขียนไว้ อเมริกาและนาโต ก็บุกอัฟกานิสถาน ซึ่งมีอาณาเขตอยู่ติดกับบอลข่านหรือเอเซียกลาง อย่างชนิดชิดจนได้ยินเสียงหายใจ

มันเป็นการยึดครองทางทหาร ที่นานที่สุดในประวัติศาสตร์ของอเมริกา…